Wat is CdA (luchtweerstandsoppervlak), en waarom bepaalt die het grootste deel van je fietstijd?

Ik begin met mijn eigen cijfers. In mei 2026 deed ik in Vietnam een volledige afstand (226 km: 3.8 km zwemmen, 180 km fietsen, 42 km lopen). Voor de wedstrijd had ik mijn CdA geschat door mijn positie in een tabel op te zoeken, en daarmee uitgerekend hoe lang het fietsonderdeel zou duren. Achteraf bleek ik er 8.1% naast te zitten.

Na de wedstrijd heb ik opnieuw gerekend met de CdA die uit mijn andere wedstrijden was teruggerekend, en de fout kromp tot 3.6%. Zelfde parcours, zelfde vermogen, alleen dat ene getal was anders. (Had ik de CdA gebruikt die uit deze wedstrijd in Vietnam zelf is teruggerekend, dan was de fout tot 1.9% gezakt. Maar dan controleer je het antwoord met het antwoord: dat laat alleen zien dat het fysische model zelf niet scheef rekent.)

Dat getal is CdA.

Wat is CdA precies?

CdA, ook wel luchtweerstandsoppervlak genoemd, is de luchtweerstandscoëfficiënt (Cd) vermenigvuldigd met het frontale oppervlak (A). De eenheid is vierkante meter. Zie het als de omvang van het stuk lucht dat je tijdens het fietsen opzij moet duwen. Hoe kleiner het getal, hoe sneller je gaat bij dezelfde inspanning.

• Cd is de luchtweerstandscoëfficiënt: hoe gestroomlijnd je vorm is en hoe goed je door de lucht snijdt.
• A is het frontale oppervlak: het oppervlak waarmee jij en de fiets, recht van voren gezien, de lucht tegenhouden.

Waarom is dat zo belangrijk? Kijk waar je inspanning heen gaat. Neem een atleet van 68 kg op een fiets van 9 kg die op een vlakke weg zonder wind 200 W trapt: de engine komt uit op 37.4 km/h. Van die 200 W gaat 168 W op aan het opzijduwen van lucht en maar 27 W aan de wrijving tussen banden en asfalt. 84% van je inspanning is dus een gevecht met de lucht.

Het wordt nog lastiger: luchtweerstand groeit niet evenredig met de snelheid, maar met het kwadraat ervan, en het vermogen dat je nodig hebt om die te overwinnen zelfs met de derde macht. 10% meer snelheid kost 33% meer vermogen tegen de lucht.

Gangbare waarden: een tri-/tijdritfiets met aerohelm zit rond 0.25, een racefiets met opzetstuur rond 0.285, een racefiets met de handen onderin rond 0.32, en met de handen op de kappen spring je meteen naar 0.40. Dat zijn richtwaarden voor iemand van 175 cm en 72 kg. Hoe groter je bent en hoe minder laag je je bovenlichaam krijgt, hoe hoger het getal.

Hoeveel tijd is 0.01 waard?

Haal het één keer door de engine en je ziet het. Zelfde atleet, constant 200 W, 90 km vlakke weg, geen wind:

Van 0.25 in triathlonpositie naar 0.22 scheelt over 90 km ongeveer 6 minuten. Daar kom je al met een andere helm, een iets lager opzetstuur of een bidon die van het frame naar achter het zadel verhuist, en je FTP hoeft er geen watt voor omhoog.

Waarom is een tabel niet genoeg?

Een tabel vertelt je alleen ruwweg waar renners met een vergelijkbare positie uitkomen, en die bandbreedte is zo'n 15% naar boven of beneden. In fietstijd is dat grofweg 5% beide kanten op, oftewel zo'n 15 minuten op een volledige afstand. Precies daar kwam mijn 8.1% in Vietnam vandaan: mijn echte CdA lag flink onder de tabelwaarde, dus de engine schatte me trager in dan ik was.

Het getal dat echt van jou is, krijg je maar op twee plekken.

De ene is de windtunnel, een lab dat lucht recht op je af blaast en de weerstand meteen meet. Een atleet met een finishtijd van 8 u 17 min op de volledige afstand werd in januari 2026 in de windtunnel van de Hong Kong University of Science and Technology op 0.212 gemeten.

De andere is het terugrekenen uit je eigen wedstrijdbestand. AeroPacer rekende met het vermogensbestand van dezelfde atleet uit IRONMAN Hamburg, een half jaar later, en kwam uit op 0.214: maar 0.8% verschil met de windtunnel. Voor een windtunnel moet je een tijdslot boeken en betalen. Het vermogensbestand heb je al.

Hoe haal je CdA uit een vermogensbestand?

Het principe is een vermogensbalans. Elke watt die je trapt, gaat ergens naartoe: klimmen, bandenwrijving, versnellen en lucht opzijduwen.

Je fietscomputer heeft vermogen, snelheid en helling al per seconde vastgelegd. De luchtdichtheid komt uit de temperatuur en de luchtdruk van die dag, de bandenwrijving volgt uit het bandtype. Trek klimmen, wrijving en versnellen eraf, dan blijft het vermogen over dat je aan de lucht kwijt was. Reken dat terug en CdA rolt eruit.

In de praktijk vertekenen een paar dingen het getal, en daaraan zien we ook of een schatting te vertrouwen is:

1. Stayeren. In iemands wiel zakt de luchtweerstand met ongeveer 30%, dus komt de CdA kunstmatig laag uit: een mooi getal dat niet klopt. Bestanden van groepsritten zijn onbruikbaar.
2. Wind. Een stuk tegenwind en een stuk rugwind geven heel verschillende CdA-waarden. AeroPacer corrigeert met de windrichting per uur van die dag en koppelt heen- en terugweg aan elkaar, zodat de effecten van de wind elkaar opheffen.
3. Positie die inzakt. Laat in een lange wedstrijd gaat je hoofd omhoog, trek je je schouders op, haal je je armen van het opzetstuur, en verandert je CdA. We knippen een wedstrijd in een eerste en tweede helft en vergelijken. Ligt de tweede helft een paar procent hoger, dan kon je de positie meestal niet meer vasthouden.
4. Kapotte hoogtedata. Zodra er water in de barometer van je fietscomputer komt, klopt de helling in het hele bestand niet meer, en een verkeerde helling vervuilt de klimterm. Zulke bestanden blijven bewaard, maar worden niet gebruikt om CdA te berekenen.

Een CdA uit één wedstrijd draagt altijd de weersfout van die dag met zich mee, dus je hebt er meerdere nodig. Voeg je schattingen samen, dan wegen de nauwkeurigste zwaarder, wordt het gemiddelde steeds stabieler en de foutmarge steeds smaller, en is het resultaat betrouwbaarder dan welke losse schatting ook.

Hoe kom je aan een bruikbaar bestand?

Geen wedstrijdbestand? Geen probleem. Rij één training op deze manier en je hebt er een:

• Vlakke weg, een dag met weinig wind, minstens 20 minuten aan één stuk gelijkmatig rijden.
• Hetzelfde stuk twee keer heen en twee keer terug, zodat het systeem de tegengestelde richtingen kan koppelen en de wind wegvalt.
• Zelfde materiaal als op wedstrijddag: helm, wielen, kleding en de plek van je bidons horen allemaal bij de luchtweerstand.
• Blijf de hele rit in wedstrijdpositie en rij niet in iemands wiel.

Zet het getal terug in je plan, rij je volgende wedstrijd en upload daarna het bestand van die dag voor de vergelijking. Zo wordt je CdA elke keer nauwkeuriger.

Die 8.1% in Vietnam kwam neer op 22 minuten. Die 22 minuten waren geen rekenfout in de fysica van de engine. Hij kende me toen alleen nog niet.

Lees ook Wat is een goede CdA?, met de echte verdeling van 8 atleten op de site, zodat je ziet waar jouw getal valt.